Από τι είναι φτιαγμένη η φροντίδα που σέβεται τον άνθρωπο;

Η Ημέρα των Ερωτευμένων προβάλλεται κάθε χρόνο ως μια καθολική γιορτή. Στην πράξη, όμως, δεν αφορά όλους. Άνθρωποι με αναπηρία και ηλικιωμένοι παραμένουν συστηματικά εκτός του κυρίαρχου αφηγήματος για τον έρωτα, τη σεξουαλικότητα και την επιθυμία - όχι επειδή δεν τα βιώνουν, αλλά επειδή η κοινωνία δυσκολεύεται να τα αναγνωρίσει.

Η ταινία «Από τι είμαστε φτιαγμένοι», που προβάλλεται αυτές τις ημέρες, φέρνει στο προσκήνιο μια συζήτηση που συνήθως μένει στο περιθώριο: τη σεξουαλική ζωή των ανθρώπων με αναπηρία. Η παρουσία του πρώτου σεξουαλικού βοηθού στην Ελλάδα δεν λειτουργεί ως πρόκληση, αλλά ως καθρέφτης μιας κοινωνικής αμηχανίας - της αδυναμίας μας να δεχτούμε ότι η αναπηρία δεν αναιρεί την επιθυμία.

Οι δυσκολίες είναι υπαρκτές. Η αναπηρία συχνά συνοδεύεται από περιορισμένη κινητικότητα, ανάγκη για υποστήριξη στην καθημερινότητα, πόνο, έλλειψη ιδιωτικότητας και ανεπαρκή προσβασιμότητα - όχι μόνο στους χώρους, αλλά και στην ενημέρωση γύρω από τη σεξουαλική υγεία. Τα εμπόδια αυτά επηρεάζουν άμεσα την ερωτική ζωή και την αυτονομία των ανθρώπων.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι το σώμα. Είναι το βλέμμα της κοινωνίας.

Τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως άφυλα, ως «αιώνια παιδιά» ή ως άνθρωποι για τους οποίους η σεξουαλικότητα θεωρείται άβολη, ακατάλληλη ή απλώς ανύπαρκτη. Τα στερεότυπα αυτά παράγουν σιωπή. Και η σιωπή γεννά αποκλεισμό, ενοχή και μοναξιά.

Η συζήτηση γύρω από τη σεξουαλική βοήθεια αναδεικνύει μια κρίσιμη διάσταση της φροντίδας: ότι η αξιοπρέπεια δεν εξαντλείται στην κάλυψη βασικών αναγκών. Η φροντίδα οφείλει να αναγνωρίζει τον άνθρωπο ως ολόκληρο υποκείμενο - με σώμα, επιθυμία και δικαίωμα στην αυτοδιάθεση.

Ίσως, λοιπόν, αυτή η ημέρα να μην είναι απλώς μια ρομαντική υπενθύμιση. Ίσως είναι μια ευκαιρία να αναρωτηθούμε ποιοι έχουν δικαίωμα στον έρωτα και ποιοι παραμένουν αόρατοι. Αν συνεχίζουμε να μιλάμε για αγάπη αποκλείοντας τα σώματα που δεν ταιριάζουν στο πρότυπο, τότε δεν μιλάμε για αγάπη - μιλάμε για προνόμιο.

Η αναπηρία δεν ακυρώνει τη σεξουαλικότητα. Την ακυρώνουν η άγνοια, ο φόβος και η απουσία δομών που να σέβονται την ανθρώπινη πολυπλοκότητα.

Φροντίδα σημαίνει να βλέπεις ολόκληρο τον άνθρωπο.

Μάγδα Γεροδήμου
(από την ομάδα του frontistis.gr)